Cách hiểu giới hạn tải trọng trục và khối lượng toàn bộ cho phép tham gia giao thông
Với xe tải, đầu kéo và sơ-mi rơ-moóc, không thể chỉ nhìn một con số “44 tấn” hoặc “48 tấn” rồi kết luận xe được chở tối đa bao nhiêu.
Khi xe tham gia giao thông, khối lượng cho phép không chỉ phụ thuộc vào tổng khối lượng toàn bộ của xe hoặc đoàn xe. Doanh nghiệp còn phải kiểm tra giới hạn tải trọng trục, cụm trục, khối lượng kéo theo, khối lượng đặt lên mâm kéo, thông số kỹ thuật của đầu kéo, sơ-mi rơ-moóc và cách phân bố hàng hóa trên xe.
Tải trọng trụcCụm trục sau44T / 48T chưa đủCần cân kiểm traXếp tải đúng vị trí
Mô tả khái niệm trục xe và khoảng cách giữa các tâm trục.
Lưu ý quan trọng: bài viết này dùng để giải thích phương pháp tính và cách kiểm tra thực tế. Khi áp dụng cho hồ sơ xe, cần đối chiếu giấy chứng nhận kiểm định, đăng kiểm, tải trọng tuyến đường và quy định hiện hành như Thông tư 39/2024/TT-BGTVT.
I. CPTGGT là gì và vì sao dễ hiểu nhầm?
>. CPTGGT có thể hiểu là giá trị cho phép tham gia giao thông theo hồ sơ kỹ thuật và quy định áp dụng. Với đoàn xe đầu kéo + sơ-mi rơ-moóc, giá trị này không chỉ là tổng khối lượng tối đa của toàn đoàn xe.
>. Một đoàn xe 5 trục thường được nhắc tới với mốc 44 tấn, đoàn xe 6 trục hoặc lớn hơn thường được nhắc tới với mốc 48 tấn. Tuy nhiên, trong thực tế xe còn bị giới hạn bởi tải trọng trục, cụm trục, khả năng kéo theo của đầu kéo và khối lượng đặt lên mâm kéo.
| Yếu tố cần kiểm tra | Ý nghĩa thực tế |
| Tổng số trục của đoàn xe | Dùng để xác định giới hạn khối lượng toàn bộ cho phép của tổ hợp xe. |
| Tải trọng trục / cụm trục | Xe có thể chưa vượt tổng khối lượng, nhưng vẫn vi phạm nếu một cụm trục bị quá tải. |
| Khối lượng kéo theo của đầu kéo | Giới hạn lượng hàng và SMRM mà đầu kéo được kéo theo khi tham gia giao thông. |
| Vị trí trọng tâm hàng hóa | Quyết định tải phân bố lên mâm kéo, cầu sau đầu kéo và cụm trục sau SMRM. |
II. Vì sao đoàn xe 5 trục không phải lúc nào cũng chở đủ 44 tấn?
>. Với tổ hợp đầu kéo + sơ-mi rơ-moóc, khối lượng cho phép thực tế phụ thuộc vào nhiều thông số: chiều dài cơ sở, vị trí mâm kéo, vị trí chốt kéo, vị trí cụm trục sau của SMRM, khoảng cách giữa các trục, vị trí trọng tâm hàng hóa và khối lượng bản thân từng phần xe.

Khi tính CPTGGT của đoàn xe, cần thỏa mãn đồng thời nhiều giới hạn.

Ví dụ đoàn xe đầu kéo 5 trục.
Giá trị cho phép thực tế = giá trị nhỏ nhất trong các giới hạn áp dụng
III. Ví dụ tính nhanh với SMRM 3 trục
>. Giả sử SMRM 3 trục có khoảng cách giữa các trục d = 1.310mm và khối lượng toàn bộ CPTGGT trên giấy kiểm định là 38.000kg. Nếu cụm trục sau của SMRM được giới hạn 24.000kg, phần khối lượng phân bố lên mâm kéo được tính như sau:
Q = 38.000 – 24.000 = 14.000kg
>. Như vậy, đầu kéo phù hợp cần có khối lượng hàng chuyên chở CPTGGT đặt lên mâm kéo không nhỏ hơn phần tải này, đồng thời vẫn phải thỏa mãn các giới hạn còn lại của toàn đoàn xe.
IV. Ví dụ đoàn xe 5 trục: vì sao phải giảm tải?
>. Xét một đầu kéo 2 trục có khối lượng bản thân 7.000kg, số người cho phép chở 130kg, khối lượng hàng chuyên chở CPTGGT 8.700kg và kéo theo SMRM 3 trục có giới hạn cụm trục sau 24.000kg.

Phân bổ lực trên đoàn xe 5 trục.
| Phép tính | Kết quả | Ý nghĩa |
| GCCP1 = 44.000 – 7.000 – 130 | 36.870kg | Giới hạn theo tổng khối lượng đoàn xe 5 trục. |
| GCCP2 = 8.700 + 24.000 | 32.700kg | Giới hạn theo khả năng chịu tải trên đầu kéo và cụm trục sau SMRM. |
| GCCP = min(36.870; 32.700; 40.000) | 32.700kg | Giá trị nhỏ nhất là giới hạn vận hành thực tế. |
Kết luận: nếu chỉ nhìn mốc 44 tấn của đoàn xe 5 trục, doanh nghiệp có thể hiểu sai tải được phép chở. Cần tính theo toàn bộ giới hạn của đầu kéo, SMRM và phân bố tải.
V. Cách cân kiểm tra cụm trục sau của SMRM
Với hàng rời hoặc hàng phải xếp dàn đều, có thể xếp tải theo hồ sơ kiểm định, sau đó đưa đầu kéo và SMRM tới trạm cân ô tô để cân cụm trục sau của SMRM.

Sơ đồ cân cụm trục sau SMRM phù hợp: đầu kéo và SMRM nằm trên cùng mặt phẳng.

Không nên cân khi phần đầu kéo nằm trên mặt bằng dốc hoặc không cùng mặt phẳng với bàn cân.
Nếu giá trị cân cụm trục sau vượt giới hạn, cần hạ tải đều theo chiều dài thùng hàng hoặc điều chỉnh phương án xếp tải. Giá trị sau khi cân phù hợp nên được ghi nhận làm cơ sở xếp hàng khi vận hành thực tế.
VI. Với hàng nguyên khối: phải kiểm soát vị trí trọng tâm
Với hàng nguyên khối như cuộn thép, máy móc hoặc kiện hàng lớn, vị trí đặt hàng trên sàn SMRM ảnh hưởng trực tiếp tới tải trọng mâm kéo và cụm trục sau. Khi cụm trục sau bị quá tải, có thể phải dịch chuyển hàng về phía đầu kéo; nếu đầu kéo bị quá tải thì cần dịch chuyển ngược lại hoặc giảm khối lượng hàng.

Cân để xác định vị trí chất tải phù hợp trên SMRM.

Sau khi xác định vị trí hàng, cần kiểm tra lại tải trọng phân bố lên đầu kéo.
Thực hành tốt: sau khi tìm được vị trí xếp tải phù hợp, nên đánh dấu vị trí trọng tâm hàng hóa trên sàn SMRM để tài xế và bộ phận kho xếp hàng lặp lại đúng trong các chuyến sau.
VII. Ví dụ đoàn xe 6 trục chở container 40ft
Ví dụ thực tế: đầu kéo Hyundai HD1000 kết hợp SMRM CIMC THT9370TJZ01, chở container 40ft tiêu chuẩn có khối lượng toàn bộ container 30.480kg.

Đoàn xe mẫu: đầu kéo + SMRM chở container 40ft.
| Hạng mục | Ký hiệu | Giá trị tham khảo |
| Khối lượng bản thân đầu kéo | G0 | 8.930kg |
| Khối lượng đặt lên mâm kéo | Q | 13.295kg |
| Container phân bố lên mâm kéo | QC1 | 12.145kg |
| Container phân bố lên cụm trục sau SMRM | QC2 | 18.335kg |
| Tổng khối lượng container | QC | 30.480kg |
| Tổng khối lượng đoàn xe | GC1 + GC2 + G3 | 46.340kg |
VIII. Vì sao cần trạm cân phù hợp để kiểm soát tải trọng trục?
Khi kiểm soát tải trọng trục, doanh nghiệp không chỉ cần cân tổng khối lượng xe. Trong nhiều trường hợp cần cân từng cụm trục, cân phần SMRM, hoặc kiểm tra phân bố tải sau khi thay đổi vị trí hàng hóa.
Trạm cân phải có mặt bằng ra vào đủ phẳng, bàn cân đủ chiều dài, kết cấu ổn định, đầu cân và loadcell phù hợp. Nếu mặt bằng trước hoặc sau bàn cân bị dốc, kết quả cân cụm trục có thể sai lệch đáng kể.
KALA hỗ trợ tư vấn trạm cân xe tải, kiểm tra phân bố tải, lựa chọn cấu hình bàn cân và loadcell phù hợp cho nhà máy, kho hàng, cảng, logistics, trạm trộn, mỏ và các đơn vị vận tải.
IX. Liên kết tham khảo hữu ích
- Thông tư 39/2024/TT-BGTVT trên Cổng Công báo Chính phủ
- Trạm cân xe tải K-BTS-S
- Dịch vụ bảo trì cân xe tải
- Trạm cân có nhất thiết phải dùng loadcell OIML?
- Tìm hiểu cảm biến lực Curiotec
KALA cung cấp trạm cân xe tải, loadcell, đầu cân, phần mềm cân và giải pháp kiểm soát tải trọng cho doanh nghiệp cần quản lý khối lượng xe ra vào chính xác, minh bạch và ổn định.
Nếu cần thiết kế trạm cân, kiểm tra tải trọng trục, đánh giá mặt bằng cân hoặc xây dựng quy trình cân xe trước khi xuất hàng, hãy liên hệ KALA để được hỗ trợ kỹ thuật.
Hàng chính hãng, Chất lượng cao

